Fantasy ma to do siebie, że lubi wyglądać jakby pisane było z gotowego skryptu z listą rzeczy do odhaczenia. Miejsca, rasy, moce magiczne, proroctwa o wybrańcach i końcu świata… Znalezienie tych motywów w gatunku nie stanowi problemu, choć nie oznacza to też, żeby było w tym coś złego. W rękach odpowiedniego autora, sprawdzone motywy i koncepcje z dodatkiem czegoś od siebie mogą stworzyć naprawdę interesującą mieszankę. A dziś z tą myślą podzielę się z wami moimi przemyśleniami nad pierwszą częścią trylogii przygód Evi'Deth o podtytule "Rytuał krwi".

Paweł Famus to w moim przekonaniu pisarz o dość charakterystycznym sposobie tworzenia światów i prowadzenia narracji. Jego dzieła nie należą do tych, które potrafią zmienić czyjeś życie, nie zmienia to jednak faktu, że potrafią porwać w szczególny sposób i zostawić czytelnika z kilkoma ciekawymi przemyśleniami. Początek "Progresu Wstecznego" pozostawił u mnie takie właśnie wrażenie, a teraz pora, żebym wyłożył kilka rzeczy, które wyciągnąłem z lektury drugiej części tej serii, czyli "W oku cyklonu".

II wojna światowa trwa nadal. Zajęcie Moskwy i zwycięstwa w walkach z aliantami zachodnimi poważnie zmieniły obraz sytuacji, ale wciąż jest za wcześnie na odtrąbienie zwycięstwa. Sowieci, mimo ogromnych porażek i strat nadal nie złożyli broni, a wkroczenie Stanów Zjednoczonych oznacza, że porażka państw Osi będzie na dłuższą metę nieunikniona.

Tworzenie historii alternatywnych zwykle oznacza wkraczanie na terytorium sci-fi, czasem fantastyki. Wskutek zmiany bądź dodania pewnych elementów powstaje zupełnie nowa linia czasu, a nawet cała cywilizacja. Zazwyczaj takie rozważania dotyczą ludzi, ale nie zawsze tak jest. Czasem można wziąć pod lupę pozornie niedorzeczny, lecz niepozbawiony logiki koncept, jednocześnie wykluczając z niego czynnik ludzki. Na dowód tego chcę wam opowiedzieć o mojej ostatniej lekturze – "O mrówkach i dinozaurach", której autorem jest Cixin Liu.

Cywilizacja ludzka, przy wszystkich swych dokonaniach i okazałości, istnieje przez raptem ułamek sekundy całej historii, jaką może poszczycić się Ziemia. A co, gdybym wam powiedział, że w pradawnych czasach istniała cywilizacja równie wspaniała, jeśli nie okazalsza?

Jako gatunek, urban fantasy oferuje twórcy tyle możliwości, co zagrożeń. Na jego gruncie da się wykreować ciekawy świat, który przed czytelnikami będzie odkrywać kolejne swoje tajemnice pełne niuansów i magii. Jednak z drugiej strony łatwo wpaść w pułapkę dziur i niespójności fabuły, które pogrzebią nawet najlepszy pomysł na opowieść i uniemożliwią odbiorcy wsiąknąć w historię. Paweł Famus w swoim "Szczyńsciorzu" zademonstrował już, że potrafi podołać stawianym przez konwencję wyzwaniom, a nawest stworzyć coś ponad tylko warsztatową poprawność. Teraz nadeszła runda druga tych zmagań, której imię brzmi "Zemścior". Jak wyszło tym razem?

Śmierć zawsze jest trudnym tematem rozmów, ale jest też czymś, o czym trzeba powiadomić innych. Zwłaszcza dotyczy to tych, którzy swym życiem i twórczością odcisnęli swe piętno na życiu wielu ludzi. Z tego właśnie powodu z żalem przychodzi mi przekazać wieść o śmierci Johna Flanagana w dniu 7 kwietnia 2026 roku.

Fantastyka jest czymś, co z założenia kryje w sobie sporo powagi. Nie zrozumcie mnie źle, dodanie wątków humorystycznych do opowieści spod tego sztandaru nie jest ani niczym nowym ani dziwnym. Wręcz przeciwnie, bez problemu wymienię sporo takich opowieści, przy których wręcz rżałem ze śmiechu. Ale (tak dla przykładu) z historii o tym, jak jakiś nekromanta najeżdża spokojne królestwo i zmienia jego mieszkańców w zombie ciężko jest zrobić coś, co u swej podstawy jest komedią. W tej kwestii wydaje mi się, że sci-fi oferuje znacznie większe pole manewru. Fundament naukowy (bądź pseudonaukowy) jest bardziej elastyczny, tym bardziej że trudno w takim wariancie o moce, które z samej swej natury są złe. Dlatego to raczej pozycje z tej kategorii przychodzą mi na myśl, gdy w jakiś niezwykłych klimatach mam ochotę się przede wszystkim pośmiać. W związku z tym, przychodzę do was z pozycją, która moim zdaniem naprawdę dobrze podchodzi pod tę kategorię, czyli z "Podniebną krucjatą" Poula Andersona.

Czerpanie inspiracji ze świata gier do tworzenia książek nie jest niczym nowym. Może też przybrać różne formy. Do bardziej popularnych wariantów należy opisywanie w nich wydarzeń z samej gry (choć w tym aspekcie rezultaty bywają różne) czy tworzenie historii, które uzupełniają wiedzę gracza na temat ulubionego przez niego świata. Zdarza się jednak, że pisarz jedynie inspiruje się danym tytułem, ale wykorzystuje go do stworzenia zupełnie nowego świata, opartego na znanych mu koncepcjach. Do tej właśnie kategorii należy "Bunt Charny" Kamila Sobika i przyszła pora sprawdzić, jak wypadł efekt końcowy.

Królestwo Gradenii cieszy się długą i zaszczytną historią. Może się też poszczycić wielkimi wyczynami wojskowymi, a wśród ostatnich należy wyzwolenie spod okupacji za sprawą królowej Katarzyny Lastfist. Od tamtej pory panuje kruchy pokój, jednak wciąż jest wielu, którzy tylko czekają, by rzucić się do kolejnej batalii.

Podróże międzygwiezdne, mimo pełni klimatu sci-fi z oczywistych względów, kryją w sobie coś magicznego. Takie opowieści stanowią przedłużenie tego, co pchało ludzi do odkrywania nowych lądów, a i dziś nie jest trudno odnaleźć tych, którzy uwielbiają ducha przygody. Warto też pamiętać o tym, jaką atmosferą emanują te niezbadane obszary kosmosu. Choć lubią kryć w sobie ogromny potencjał i ekscytację, w równym stopniu mogą też dotyczyć śmiertelnego niebezpieczeństwa i niezbadanych tajemnic. Takie właśnie myśli towarzyszyły mi podczas lektury pierwszej części cyklu "Galaktyka Exodusu" pióra Marcina Podlewskiego, zatytułowanej "Głębia. Imprint".

Historia alternatywna zawsze stanowi ciekawy temat – zarówno w aspekcie rozważań historyków, jak i jako koncept literacki. W zależności od przyjętego podejścia i rozwiązań, możemy budować całkiem ciekawe teorie na temat tego, jakim kursem poszedłby świat, gdyby w którejś z ważnych historycznych chwil podjęto inne decyzje polityczne, albo jakie zmiany można by było zaprowadzić, gdyby do przeszłości udała się osoba dysponująca dzisiejszą wiedzą i technologią. W zależności od drogi obranej przez autora otrzymać możemy zarówno ciekawe rozważania historyczne, jak i wciągającą przygodę. A co by się stało, gdyby te podejścia połączyć w jedną historię? Nad tym właśnie zamierzam pomyśleć, zdając relację z jednej z moich ostatnich lektur, "Nowego Rozdania", pierwszej części trylogii "Progresu Wstecznego" autorstwa Pawła Famusa.

Powieści sci-fi, które dzieją się w nieodległej przyszłości, z samego swojego założenia stanowią ciekawy temat. Założenie ostatecznie jest takie, że ukazują jakąś wersję przyszłości, którą czytelnik będzie mógł zweryfikować. To samo niewątpliwie dotyczyło "Walca stulecia" Rafała A. Ziemkiewicza, która otrzymała Nagrodę Zajdla w 1998 roku. Teraz jednak nadeszła chwila na jej ponowne wydanie, a to zmienia trochę postać rzeczy. Ostatecznie, w ten sposób książka staje się nie tylko gdybaniem na temat tego, jak będzie wyglądał świat. Na przestrzeni czasu doszło do zmian geopolitycznych, postępu technologicznego i rozwoju społeczeństwa. To wszystko pozwala na weryfikację między domysłami a tym, w którym kierunku potoczył się porządek świata. Przez to całość nabiera dodatkowej głębi czekającej na odkrycie.