"Sen o Szepczącym Lesie", albo sto procent opowieści o Polce z Warszawy dla Polek z Warszawy.

Książka "Sen o Szepczącym Lesie" Dagmary Zielant-Woś trafiła na tapet w ramach ofert pozycji do recenzji dla portalu. A se zerknijmy co tam w zanadrzu dla nas mają... No opis taki pół na pół bym powiedział, zobaczymy co z tego wyjdzie. Że niby jakaś Dragomira wyjeżdża z Warszawy w Bieszczady a tam świat słowiańskich bogów i ludowości, czyżby jakiś (nie?)wydarzony pastisz romantyzmu?
Początek to mnie po prostu zmiata z planszy. Oto nasza protagonistka i jej piekło. Mieszka w Warszawie, skończyła prawo. Pracuje po szesnaście godzin w kancelarii prawniczej ojca, aż sobie zemdlała, rypła banią o chodnik i zrobiła sobie wstrząśnienie mózgu. Urlopu nie weźmie, bo się szef (czyli tatuś) wkurzy. W statki, rzucając pozycję L4 w pierwszej rundzie, nie zagra – bo się szef (czyli tatuś) wkurzy. Wróciła do najmowanego mieszkania – najem nie był jednak przymusem, a buntem przeciwko ojcu, który chciał jej większe i droższe lokum sprawić, ale ona się postawiła! No i w nie-do-końca-własnych czterech kątach zadzwoniła do babci, a potem do niej pojechała. Ta ją przekonała do wzięcia zwolnienia lekarskiego z powodu wypalenia zawodowego. Jego uzyskanie to nie problem, bo jej babcia utrzymuje kontakt z matką koleżanki naszej bohaterki. Psiapsiółka z dzieciństwa tymczasem po latach została psychiatrą i wystawi przecież taki kwit dla psiapsióły z dawnych lat od ręki. Dlaczego taka kumulacji Polki (Odmiany Warszawskiej; łac. Polka Urbana Varsoviensis) została nagromadzona na przestrzeni ledwo sześciu stron? Czy nasz redaktor wytrzyma?
A oto i ciąg dalszy jego zmagań. Nasza bohaterka dostała wizytę do psychiatry w ciągu tygodnia (od czego są znajomości, co?) i od ręki zwolnienie na trzy miesiące z możliwością wydłużenia. Babcia zaś zaoferowała wyjazd w Bieszczady i możliwość zamieszkania w dworku, który do niej należy. A co z najmem? Najem też babcia opłaci. Tak więc bohaterka trafia do wioski, ale jakiej wioski! Tak w ogóle to ten świat jest jakiś dziwny już na gruncie Warszawy. Te imiona: Nawojka, Dragomira, Krzesimir – no ale to jakaś rodzina rodzimowiercza z dziada-pradziada (tylko tatuś jest ateista, a fe!, co wiele razy będzie podkreślone). No, normalnie to dziadkowie-pradziadkowie z takich wiosek to by na hasło rodzima wiara chyba pasem wytłukli pierunów i pierogów i nauczyli klękać do Chrystusa, rodzimej wiary ojców i dziadów ucząc, ale dobra, to jakaś alternatywna rzeczywistość.
Właśnie, co to za dziwny świat? Wiemy, że akcja dzieje się Polsce. Były obie wojny światowe, potem komunizm, ale ten ostatni się w końcu skończył i co nastało... królowa jakaś? Zamek? Nadto była pandemia, praca zdalna? I domowiki mają, czyli takie służebne duszki domowe. A tam w Bieszczadach to już w ogóle poganie sami, drzewo Peruna jakieś, do tego dworki i hrabiowie jacyś. I wyliczanka mnogości stworków pogańskich. Dziwna ścieżka, którą dzieci nie powinny chodzić i tam się taki stwór rogaty w tym lesie czai (sprawdza na skrzydełko okładki o autorce – lubi "gry wideo" – czy to jakieś specyficzne odniesienie do Wieśka Trzeciego i leszego?). Z drugiej strony, kurde, mają Ubera – nie Bolta, FreeNow, ale konkretnie Ubera, z którego jeszcze w Warszawie korzysta nasza Dragomira namiętnie. W zasadzie czytelnik może odczuć mocny dysonans. Kiedy trafiamy już jednak w Bieszczady, robi się trochę lepiej. Niemniej, pamiętajmy – lepsze a dobre, to dwa odrębne pojęcia. W Bieszczadach otrzymujemy już jakąś historię, która po prostu irytuje mniej niż wątek cierpiętnictwa warszawskiego na ojcowskim etacie. Ostatecznie zresztą motyw polski jako monarchii wychodzi tak jakoś... bez sensu. Gdyby go wygumkować zasadą brzytwy Ockhama – utwór nic by nie stracił.
Język powieści to droga przez mękę. To w zasadzie paradoks, bo czyta się bardzo szybko, jest sprawnie napisane, ale diaboł w szczegółach tkwi. Otóż jest to tekst trudny przez swoją nadmierną prostotę, to są najprostsze zdania jakie można tylko wymyślić, pozbawione niuansu czy smaczku, tej magii języka dla której sięgamy po książkę. Nic się z niczym jakoś nie łączy, bo przecież sprawni pisarze tworzą fajne klamry, wzajemne nawiązania, łączność pomiędzy treścią, całe to życie słowa na papierze. Tutaj mamy zaś prosty język dla niewymagającego człowieka. Zauważalny jest także sposób narracji, który przeraził mnie od pierwszych akapitów: pierwszoosobowa! No nie! Słowem wyjaśnienia, zupełnie rozumiem jej poprawność jako narzędzia. W swoim cyklu inkwizytorskim Jacek Piekara sprawnie go obsługuje, a przecież lubię tę serię. Tylko, że tak naprawdę to wymaga nie lada pomysłu i wysiłku. Istnieje taka opinia, przypisu do niej nie zrobię, tendencja jakaś, że słabi i początkujący twórcy tworzą opowieść w pierwszej osobie i kreują historię noszącą znamiona jakichś osobistych imaginacji. Pozostaje powiedzieć, że Jackiem Piekarą autorka tej powieści jednak nie jest...
Cała ta słowiańskość to zupełnie przypadkowe zbijanie jak największej liczby słów-kluczy z jakąś definicją. Brzmi zupełnie generycznie, sztucznie i bezdusznie. Tytuł oraz opis raczej kierowałyby nas ku utworowi z nutką oniryzmu, a tymczasem... Aż zerknąłem skonsternowany na dorobek tej autorki, która to debiutantką wcale nie jest. Może tutaj znajdę wyjaśnienie? I oto znalazłem... Autorka, nim stworzyła ten utwór, przedtem opublikowała dwutomowy cykl "Zanim zgaśnie iskra". I tu myślę jest pies pogrzebany, bo jest to obyczaj-romans. Europejski, polski, czyli – kicz dla kobiet. I za "Sen o Szepczącym Lesie" wzięła się z warsztatem literackim tej konwencji, w której tworzyła. Tak przynajmniej racjonalizuję efekt końcowy, z którym się zderzyłem. Wychodzi z tego jakaś mieszanka dotychczasowego dorobku (opierając się na jej opisach) z fantastyką, ale o jakości zbliżonej raczej do jakiejś taniej młodzieżówki niż rasowgo fantasy.
Poważnym problemem staje się proporcja treści. Mamy bowiem wątek osobisty Dragomiry, rys świata przedstawionego oraz wątek główny powieści, jakim jest zagadka ducha Heleny, przodkini głównej męskiej postaci imieniem Bruno, będącego deuteragonistą tego utworu. Wątek osobisty Dragomiry dostatecznie już skomentowałem. A kiedy dochodzi jej relacja z Bruno... Pomińmy to milczeniem. Świat przedstawiony generyczny, czasami mimo wszystko dość niejasny (ta nieszczęsna monarchia...), zbyt wyliczeniowy, a za mało dający się jakkolwiek poczuć. Wątek Heleny i odkrywanie jej tajemnicy jeszcze się broni, to tyle. Rozstrzygnięcie zaś, które winno dać emocje i wiązać się z jakąś ceną – no oczywiście że nie, nie może być! Musi być happy end i najgłupsze możliwe obejście systemu magicznego, taka to cwaniara z naszej bohaterki, a co! I ta nieszczęsna brzytwa Ockhama – to naprawdę nie była historia na tyleset stron.
Dla kogo jest ta książka? No trafi na swoją niszę. Dla pań czytających książki do wyzwań literacko-maratońskich w stachanowskim wyścigu kto przeczytał więcej książek. Dla tych, dla których powstał cały segment reklamowania książki kawą, kocem i kotem, a sama książka jest jeszcze jednym rekwizytem. I kiedy to napisałem, to było przed tym, jak wszedłem na facebookowy profil autorki gdzie do tego kompletu w promocję zaprzęgnięto jesienną porę roku! Gdzie literatura jest laifstajlem a nie przygodą, tam jest ta książka i jej właściwy adresat. Tam może i dostawać najwyższe noty, jednak... Nie dla nerdów to, nie dla nas panowie, odwrót! Odwrót!
Dziękujemy wydawnictwu Zysk i S-ka za dostarczenie egzemplarza recenzenckiego.
Komentarze
Brak komentarzy! Bądź pierwszy! Podziel się swoimi spostrzeżeniami!
Dodaj komentarz